„Bo jak śmierć potężna jest miłość” (Pnp 8,6)
7 lipca przypada 91. rocznica ślubu błogosławionych Wiktorii i Józefa Ulmów. Tego dnia Kościół katolicki obchodzi również liturgiczne wspomnienie błogosławionej Rodziny Ulmów, ustanowione po ich beatyfikacji jako pamiątka zawarcia sakramentu małżeństwa przez Wiktorię Niemczak i Józefa Ulmę w 1935 roku.
Ślub odbył się 7 lipca 1935 roku w kościele parafialnym pw. św. Doroty w Markowej. Wiktoria miała wówczas 23 lata, natomiast Józef – 35. Byli bliskimi sąsiadami, a według rodzinnych wspomnień ważną rolę w ich poznaniu odegrał Franciszek Niemczak, starszy brat Wiktorii i przyjaciel Józefa. Uroczystość odbywała się zgodnie z lokalnymi zwyczajami. Zaproszenia na wesele rozwoziła panna młoda wraz z siostrą Anielą Kluz, gospodynią wesela, a towarzyszył im Michał Kluz. Zachowana fotografia dokumentuje ten dawny obyczaj. Sakramentu małżeństwa udzielił wikariusz parafii, ks. Józef Przybylski, natomiast wesele zgromadziło około stu gości w domu rodzinnym Wiktorii. Jak wspominał uczestnik uroczystości Stanisław Niemczak, było ono radosne, choć skromne.
Po ślubie Wiktoria i Józef zamieszkali we własnym domu na uboczu Markowej, gdzie prowadzili niewielkie gospodarstwo. W ciągu niespełna dziewięciu lat małżeństwa doczekali się sześciorga dzieci, a siódme było w drodze. Ich rodzinne życie zostało tragicznie przerwane 24 marca 1944 roku, gdy niemieccy okupanci zamordowali całą rodzinę za udzielenie schronienia ośmiorgu Żydom z rodzin Goldmanów, Grünfeldów i Didnerów.
Po beatyfikacji Rodziny Ulmów rocznica ich ślubu zyskała szczególne znaczenie w życiu Kościoła katolickiego. Obchodzone 7 lipca liturgiczne wspomnienie przypomina nie tylko o heroicznym świadectwie złożonym podczas II wojny światowej, ale także o świętości życia małżeńskiego i rodzinnego. W centrum tego wspomnienia pozostaje sakrament małżeństwa, z którego wyrastała codzienność Ulmów – oparta na wierze, odpowiedzialności za rodzinę, solidarności i gotowości do niesienia pomocy bliźnim.
Pamięć o błogosławionej Rodzinie Ulmów jest również rozwijana poprzez działalność edukacyjną Muzeum Polaków Ratujących Żydów w Markowej. Z okazji rocznicy ślubu Muzeum prezentuje, już po raz trzeci Oratorium „Pieśń nad pieśniami” autorstwa Roberta Pożarskiego. W 2024 roku spektakl słowno-muzyczny został wystawiony w Markowskim kościele pw. św. Doroty, a więc w miejscu, gdzie rozpoczęli wspólną drogę Wiktoria i Józef; 90 rocznicę obchodziliśmy w Sanktuarium Najświętszej Rodziny w Krakowie. Dziś zaś pielgrzymujemy na poznański Ostrów Tumski, do Archikatedry pw. świętych Piotra i Pawła, gdzie o 19.00 ponownie będzie można zagłębić się w tę niezwykłą historię miłości. Utwór, inspirowany biblijną „Pieśnią nad Pieśniami” w przekładzie Romana Brandstaettera, stanowi artystyczną refleksję nad miłością małżeńską i duchowym wymiarem przymierza kobiety i mężczyzny. Po śmierci kompozytora przygotowania dzieła do wykonania kontynuował Marcin Bornus-Szczyciński, a przedsięwzięcie współtworzą wybitni wykonawcy muzyki dawnej oraz twórcy spektaklu.
Lokalnym kontekstem obchodów jest odbywający się zwyczajowo w pierwszą niedzielę lipca Festiwal Kultury Pamięci „Markowa – otwarte drzwi”, organizowany przez Muzeum Polaków Ratujących Żydów oraz Skansen Zagroda – Muzeum Wsi Markowa w ramach Konfederacji Muzealnej. Festiwal poprzez wystawy, spotkania, debaty, koncerty i wydarzenia edukacyjne popularyzuje historię Markowej oraz dziedzictwo Rodziny Ulmów i innych mieszkańców ratujących Żydów podczas okupacji niemieckiej. Bliskość rocznicy ślubu Wiktorii i Józefa nadaje wydarzeniu szczególny wymiar – przypomina o wartościach życia rodzinnego, miłosierdzia, solidarności i odpowiedzialności za drugiego człowieka, które stały się fundamentem ich świadectwa i pozostają ważnym elementem współczesnej kultury pamięci.
Fot.: Ślub Wiktorii i Józefa Ulmów, 7 lipca 1935 r. (ze zbiorów krewnych rodziny Ulmów); źródło: IPN.