Jak opowiadać o historii, która wciąż porusza i skłania do refleksji? Jak zarządzać instytucją pamięci, by była jednocześnie miejscem edukacji, dialogu i spotkania? Wokół tych pytań koncentrowała się wizyta studyjna słuchaczy Akademii Dziedzictwa, którzy odwiedzili Muzeum Polaków Ratujących Żydów im. Rodziny Ulmów w Markowej.

Akademia Dziedzictwa, prowadzona przez Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie we współpracy z Uniwersytetem Ekonomicznym w Krakowie, kształci specjalistów zajmujących się ochroną, zarządzaniem i promocją dziedzictwa kulturowego. Jednym z najważniejszych elementów programu są spotkania z praktykami – osobami, które na co dzień mierzą się z wyzwaniami związanymi z funkcjonowaniem instytucji kultury.

Gości powitał dyrektor Muzeum Waldemar Rataj, przedstawiając misję placówki oraz jej miejsce na mapie polskich muzeów pamięci. Następnie uczestnicy rozpoczęli zwiedzanie od Sadu Pamięci, gdzie usłyszeli o idei tego wyjątkowego miejsca i symbolice wpisanej w jego przestrzeń.

Kolejnym etapem była Ekspozycja Stała, podczas której za sprawą uczestnicy poznali historię rodziny Ulmów oraz losy Polaków ratujących Żydów w czasie okupacji niemieckiej. Zwiedzanie nie ograniczało się jednak do przedstawienia samej narracji historycznej. Była to także okazja do rozmowy o sposobach budowania muzealnej opowieści, odpowiedzialności za przekazywanie trudnej historii oraz wyzwaniach, jakie stoją przed współczesnymi muzeami.

Słuchacze Akademii Dziedzictwa podczas zwiedzania Wystawy Stałej w Muzeum Ulmów / Fot. Kamil Ulma

Spotkanie miało charakter otwartego dialogu. Uczestnicy pytali nie tylko o historię, ale również o codzienne funkcjonowanie Muzeum. Interesowały ich m.in. statystyki odwiedzin, struktura zwiedzających, udział grup młodzieżowych i pielgrzymkowych, a także obecność gości z Izraela, Niemiec oraz innych krajów. Rozmowa dotyczyła również działalności edukacyjnej, współpracy z lokalną społecznością, rozwoju instytucji oraz wyzwań organizacyjnych, z którymi mierzy się Muzeum.

Po zakończeniu zwiedzania ekspozycji uczestnicy odwiedzili Plac Pamięci, poznając znaczenie tego miejsca w całości muzealnej narracji. Wizyta zakończyła się w Skansenie Zagroda – Muzeum Wsi Markowa, gdzie Marek Kochmański zaprezentował zabytkowe obiekty, w tym chałupę rodziny Szylarów z odtworzoną kryjówką, przypominającą o losach mieszkańców Markowej i niesionej przez nich pomocy Żydom podczas II wojny światowej.

Słuchacze Akademii Dziedzictwa w Muzeum Ulmów / Fot. Kamil Ulma

Przewodnikami grupy po Muzeum Ulmów byli Katarzyna Nowicka, kierownik Działu Dokumentacji i Upowszechniania oraz Artur Dobrucki, główny opiekun ekspozycji i zbiorów – pełnomocnik Dyrektora ds. programowych i rozwoju Muzeum.

Spotkanie było cenną okazją do wymiany doświadczeń między pracownikami Muzeum a uczestnikami Akademii Dziedzictwa. Rozmowy prowadzone podczas wizyty pokazały, że współczesne muzeum pamięci jest nie tylko miejscem prezentowania historii, ale także przestrzenią refleksji nad sposobami jej opowiadania oraz odpowiedzialnością za zachowanie dziedzictwa dla kolejnych pokoleń.

Fot. Kamil Ulma