Wystawa mobilna

Sprawiedliwi Powstańcy ‘44

Czasowa wystawa zatytułowana „Sprawiedliwi Powstańcy ‘44” powstała na 75. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego. Jest jedną z form działalności Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej na polu edukacyjnym i popularyzatorskim. Wystawa w sposób nietypowy opowiada o polskich Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, a jednocześnie w nietypowym ujęciu przedstawia bohaterów Powstania Warszawskiego.

Wystawa ma charakter planszówki składającej się z 20 elementów. Za pośrednictwem jej opowiada historie 19 osób (na 18 planszach – jedna plansza poświęcona jest małżeństwu Ireny i Feliksa Kanabusów). Każda z przedstawianych osób ma osobny portret. Na planszy znajdują się dodatkowe informacje w postaci źródeł ikonograficznych, grafik oraz cytatów. Główna część treści wystawy podzielona została na etap walki w Powstaniu Warszawskim, a także na epizod ratowania przedstawicieli społeczności żydowskiej podczas II wojny światowej zakończony nadaniem po wojnie tytułu Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

Organizator: Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej

Koncepcja wystawy: Jakub Pawłowski

Autorzy tekstów: Kamil Kopera, Jakub Pawłowski, Anna Stróż-Pawłowska

Koordynacja Produkcji: Katarzyna Nowicka, Marcin Zgłobiś

Projekt Graficzny: Mikołaj Birek

Wystawa mobilna

“NA TWOJEJ ZIEMI PRZYSZŁO MI ŚPIEWAĆ PIEŚŃ TWOJEGO KRAJU”. Losy wybitnych postaci pochodzenia żydowskiego rodem z Podkarpacia.
Arthur Miller, wybitny prozaik i życiowy partner Marylin Monroe, noblista w dziedzinie fizyki jądrowej Izydor Izaak Rabi, czy współpracujący z Freudem Abraham Brill – to tylko kilka z prezentowanych tu sylwetek sławnych osób, które łączy nie tylko międzynarodowy sukces, ale też pochodzenie. Pochodzenie żydowskie i jednocześnie podkarpackie.

Podkarpacie dla większości z nich to wyłącznie kraj przodków albo kraj dzieciństwa, nierzadko postrzegany przez pryzmat Holokaustu jako „raj utracony”, ale i ziemia splamiona krwią. Większość, w epoce migracji, rozwija skrzydła kariery za granicą i tylko nieliczni decydują się związać z Podkarpaciem na stałe. Jednak nawet im nie jest to dane – Nachum Sternheim wraz z rodziną ginie w czasie okupacji niemieckiej w Rzeszowie, a Kalman Segal i Roman Harte opuszczają kraj już po wojnie, w obliczu nasilającej się dyskryminacji i braku perspektyw rozwoju zawodowego.

Stosunek wywodzących się z Podkarpacia żydowskich „obywateli świata” do tych terenów pozostaje na przestrzeni wieku bardzo zróżnicowany – niektórzy, jak Berish Weinstein, z sentymentem powracają do nich w swojej twórczości, inni w autobiografiach ograniczają się do lakonicznych wzmianek o swoich podkarpackich korzeniach, a jeszcze inni, jak Fred Zinnemann, nie przyznają się do nich wcale.
Prezentowane postaci, poza jednoczesnym pochodzeniem żydowskim i podkarpackim, łączy jeszcze jedno – pasja i pogoń za marzeniem. Prezentowane biografie to historia walki z przeciwnościami losu oraz historia przekuwania porażek w sukces. Dzięki tytanicznej wręcz pracy ich dokonania znane są niemal każdemu. Olbrzymia strata, że – parafrazując tytułowy cytat z poematu Berisha Weinsteina – mimo związków z Podkarpaciem osobom tym „przyszło śpiewać pieśń na innej, nie podkarpackiej, ziemi”.

Autorzy wystawy: Kamil Kopera, Jakub Pawłowski, Anna Stróż / MPRŻ
Produkcja: Marcin Zgłobiś, Karolina Woźniak / MPRŻ
Projekt graficzny: Pro Human Design, Kraków


Dziękujemy wszystkim osobom i instytucjom za pomoc w procesie tworzenia wystawy, a w szczególności:

Wystawa dostępna w polsko-angielskiej wersji językowej.

Wystawa mobilna

SAMARYTANIE Z MARKOWEJ. ULMOWIE – POLACY ZAMORDOWANI PRZEZ NIEMCÓW ZA POMOC ŻYDOM

Ekspozycja składa się z dwudziestu plansz, prezentujących między innymi dokumenty i zdjęcia ilustrujące historię polskiej i żydowskiej społeczności Markowej, a także realia okupacji niemieckiej w Polsce, podczas której każdemu, kto pomagał Żydom, groziła kara śmierci.

Autorzy wystawy, rozpoczynając opowieść od tragicznej historii rodziny Ulmów, opisują kolejne przykłady ratowania Żydów (także w Markowej, gdzie Polacy ocalili życie 21 osobom), prezentując między innymi mapę województwa podkarpackiego z miejscowościami, w których ludność żydowska była ratowana przez Polaków podczas II wojny światowej.

Józef i Wiktoria Ulmowie w czasie okupacji niemieckiej ukrywali w swoim domu we wsi Markowa ośmioro Żydów: pięciu mężczyzn z rodziny Goldmanów z Łańcuta oraz trzy markowianki – Leę (Laykę) Didner z córką i Genię (Gołdę) Grünfeld. Władze niemieckie dowiedziały się o tym w wyniku donosu i wszyscy ukrywani przez Ulmów Żydzi zostali zabici. Życie stracili też pomagający im Polacy: Józef Ulma, będąca w zaawansowanej ciąży Wiktoria, a także sześcioro ich małych dzieci.

Wystawę zamykają dokumenty z procesu beatyfikacyjnego rodziny Ulmów oraz dyplom przyznający Wiktorii i Józefowi tytuł Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.
Kurator i autor tekstów: dr Mateusz Szpytma
Opracowanie graficzne: Marcin Krzanicki
Wystawa zrealizowana przez Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego oraz Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie
Partner: Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP
Wystawa dostępna w polskiej i angielskiej wersji językowej. Czternaście kolejnych wersji językowych będzie udostępnionych w prezentacji elektronicznej.

Ta strona używa ciasteczek (cookies), które użytkownikom ułatwiają nawigację, a nam pozwalają doskonalić serwis. Możesz wyłączyć mechanizm obsługi cookies w swojej przeglądarce. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. more information

Ta strona używa ciasteczek (cookies), które użytkownikom ułatwiają nawigację, a nam pozwalają doskonalić serwis. Możesz wyłączyć mechanizm obsługi cookies w swojej przeglądarce. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

Zamknij